Stap 1: Voorbereiden
Zet vier lippenbalsemhulzen rechtop, bijvoorbeeld tegen elkaar in een glas, met de bodem helemaal naar beneden geduwd. Doe een laagje water in een pan voor de au bain-marie en zet een hittebestendig kannetje of maatbekertje met schenktuit klaar.
Stap 2: Afwegen en smelten
Weeg in het kannetje 7,5 gram gele bijenwas, 5 gram cacaoboter, 3,5 gram shea butter, 11 gram jojoba olie en 6,5 gram castorolie af. Zet het kannetje in de pan en laat alles op laag vuur smelten, af en toe roerend, tot de massa helder is. Bijenwas smelt pas rond 62 °C, dus dat duurt even. Leg geen deksel op de pan: condens druppelt anders in je balsem, en water hoort er niet in.
Stap 3: Van het vuur, vitamine E en geur
Haal het kannetje uit de pan en roer er 3 druppels vitamine E-olie en 6 druppels zoete sinaasappelolie door. Vitamine E vertraagt het ranzig worden van de oliën. Dat is ongeveer 0,8 % essentiële olie; voor lippen houden we de grens van het gezicht aan, 1 %. Hoe je dat uitrekent, staat bij essentiële olie verdunnen. Maak je de balsem voor een kind onder de zes, laat de sinaasappelolie dan weg. Kaneel en ylang ylang horen niet in lippenbalsem.
Stap 4: Gieten
Giet de balsem meteen, nu hij nog rond de 60 °C is, in de vier hulzen, tot net onder de rand. Laat het kannetje tot vlak voor het gieten in de pan staan; gaat de balsem toch al stollen, zet het dan even terug.
Stap 5: Afkoelen
Zet de hulzen direct een kwartier in de koelkast. Snel afkoelen houdt de cacaoboter en de shea glad. Is er bovenin een kuiltje ontstaan, smelt dan het restje in het kannetje opnieuw en vul het bij. Doe de doppen erop als de balsem helemaal koud en stevig is.
Stap 6: Gebruik
Duw een klein stukje balsem omhoog en smeer het op je lippen als ze droog of strak aanvoelen. De was en de boters leggen er een dun laagje op dat ze beschermt tegen uitdrogen. Zijn je lippen schilferig, dan kun je ze eerst met een lip scrub van suiker gladmaken.
De verhouding
Een balsem in een huls moet stevig genoeg zijn om rechtop te blijven staan, ook in een broekzak, en zacht genoeg om uit te smeren. Daarvoor zit er ongeveer een vijfde bijenwas in, een kwart boter en de rest olie. Cacaoboter is bij kamertemperatuur hard en maakt de balsem stevig; shea is zachter en romiger. Jojoba is licht, castorolie dik en glanzend. Samen zijn de was en de boters bijna de helft van het gewicht: minder dan dat, en de balsem wordt in de zomer te zacht.
| Ingrediënt | Hoeveelheid | Aandeel |
|---|---|---|
| Gele bijenwas | 7,5 g | 22,1 % |
| Cacaoboter | 5 g | 14,8 % |
| Shea butter | 3,5 g | 10,3 % |
| Jojoba olie | 11 g | 32,4 % |
| Castorolie | 6,5 g | 19,2 % |
| Vitamine E-olie | 3 druppels (ongeveer 0,14 g) | 0,4 % |
| Zoete sinaasappelolie | 6 druppels (ongeveer 0,27 g) | 0,8 % |
| Samen | ongeveer 34 g, vier hulzen van 10 ml | 100 % |
Druppels gerekend met 20 per ml. Balsem krimpt bij het afkoelen en een huls vul je niet tot de rand, daarom vult 34 gram vier hulzen van 10 ml.
Varianten
In een potje. Een balsem in een potje mag zachter zijn, want je smeert hem met je vinger. Voor één glazen potje van 30 ml: 4 gram bijenwas, 4 gram cacaoboter, 2,5 gram shea butter, 9 gram jojoba olie, 6 gram castorolie, 2 druppels vitamine E-olie en 4 druppels zoete sinaasappelolie (ongeveer 0,7 %). Dat is ongeveer 15 % was in plaats van 22 %. Laat het potje open afkoelen in de koelkast en schep er met een schone, droge vinger of een droog spateltje uit.
Zonder cacaoboter. Shea is zachter, dus er moet meer was in: 9 gram bijenwas, 8,5 gram shea butter, 10 gram jojoba olie en 6,5 gram castorolie, met dezelfde druppels. Dat vult ook vier hulzen.
Met pepermunt. Neem 4 druppels pepermuntolie in plaats van de sinaasappel (ongeveer 0,5 %), voor een frisse tinteling. Niet voor kinderen.
Zonder geur, ook voor kinderen. Laat de essentiële olie weg. De balsem ruikt dan vooral naar de bijenwas en de cacaoboter. Voor een kind onder de zes is dit de versie om te maken.
Wat er mis kan gaan
Te zacht, hij breekt af of smelt in je zak. Smelt de balsem opnieuw en roer er 1 gram bijenwas bij, ongeveer 3 % meer was. Neem de volgende keer 1 gram minder jojoba.
Te hard, hij smeert stroef. Smelt hem opnieuw en roer er 1 gram jojoba olie bij. Meer dan 1 gram erbij maakt hem te zacht voor een huls; wil je hem zachter, maak dan de variant in een potje.
Korrelig. Cacaoboter en shea bevatten vetten die apart stollen als de balsem te langzaam afkoelt of later weer warm wordt. Dat is geen bederf, alleen een kwestie van gevoel. Smelt de balsem kort opnieuw, giet hem en zet de hulzen meteen in de koelkast. Laat ze daarna niet in de zon of op de verwarming liggen.
Hij ruikt scherp of ranzig. Dan is hij op. Gebruik de balsem binnen zes maanden, en niet later dan tien maanden nadat je de vitamine E-olie hebt opengemaakt; die verloopt het eerst.
Dit recept is voor eigen gebruik. Wie zelfgemaakte cosmetica verkoopt, ook kleinschalig, moet voldoen aan de regels voor cosmetica: een veiligheidsbeoordeling, een melding en een etiket.
Nagerekend op 7 oktober 2026: de verhouding van was, boter en olie (Wholesale Supplies Plus, Soap Queen), de giettemperatuur (Bramble Berry), het afkoelen (Formula Botanica) en de verdunning (Tisserand Institute).
